फिचर – Janata Live
  • Tuesday, August 3, 2021

गौतम बुद्धको जीवनीः १३ तस्वीरमा हेर्नुहोस्

'फास्टिङ' देखि स्वर्गबाट ओर्लेकोसम्म लुम्बिनी – शान्तिका अग्रदूत भगवान सिद्धार्थ गौतम बुद्ध वैशाख पूणिर्मामा जन्मिए । वैशाख पूणिर्मामै बुद्धत्व (ज्ञान) प्राप्त गरे । यतिमात्र होइन, उनले वैशाख पूणिर्मामा ज्ञान बाँडे र वैशाख पूणिर्माकै दिन मृत्युवरण गरे । दरबारमा जन्मिएर सुख सयलमा हुर्किएका सिद्धार्थ गौतम संसार बुझ्न र ज्ञानको खोजीमा दरबार छोडेर निस्किए । उनी परिवारको ईच्छा विपरीत दरबारबाट भागेर ज्ञानको खोजीमा निस्किएका थिए । कठोर तपस्यापछि उनमा अदभुत् ज्ञान (बुद्धत्व) प्राप्त भयो । बुद्धले विश्वभरि शान्ति र अहिंसाको सन्देश फैलाए । बुद्धको जन्म लुम्बिनीमा भएको थियो । अहिले यो ठाउँ अर्बौं बौद्धिष्टहरुको आस्थाको केन्द्र बनेको छ । अहिले उनका अनुयायीहरु...

राजकुमार शाक्यले यसरी भुटानमा भीमकाय पद्मसंभवको मूर्ति ठड्याउनु भयो

राजकुमार शाक्यले लुम्बिनीको भियतनामकाे पार्कमा ५० फिटको बुद्धको मूर्ति बनाउनु भयो । उहाँले सन् २००० मा जर्मनमा भएको वर्ल्ड एक्स्पोमा १२ फिट अग्लो श्वेत भैरवको मुकुट र स्वयम्भू चैत्य बनाउनु भएको थियो। त्यस्तै कपन गुम्बाको लागि ४० फिट अग्लो तिबेटन स्तुपा बनाउनु भयो । त्यस्तै सन् २०१० मा चीनको साङ्घाइमा भएको वर्ल्ड एक्स्पोमा नेपाली पेभिलियनमा राख्नको लागि १०० फिट अग्लो स्वयम्भू चैत्य बनाउनु भयो । उहाँले बनाउनु भएका सानाठूला धातुका मूर्तिहरुको विवरण अनगिन्ती छन् । तर भुटानमा बनाएको भिमकाय पद्म संभवको मूर्तिले उहाँलाई २१ औं शताब्दीको अरनिकोको नाम जनमानसबाट दिलायो। उहाँको विशेषता हथौडाले धातुको पातामा हानेर सुन्दर कला बनाउनु थियो...

मुक्तिनाथमा ढुंगाबाट बनेको नेपालकै सबैभन्दा ठूलो बुद्धमूर्ति

काठमाडौँ – हिन्दु र बौद्ध धर्मालम्बीको पवित्र तीर्थस्थल मुस्ताङको मुक्तिनाथमा नेपालकै सबैभन्दा ठूलो ढुंगाको बुद्धमूर्ति निर्माण गरिएको छ । यो मूर्ति अमेरिका निवासी व्यवसायी सोनाम लामाको करिब ४ करोड रुपैयाँ लगानीमा स्थापित गरिएको हो । केही दिनअघि एक विशेष कार्यक्रमबीच यो बुद्ध मूर्तिको धार्मिक विधिपूर्वक अनावरण गरिएको छ । सुरुमा २ करोड रुपैयाँमा मूर्ति स्थापनाको योजना बनाइएकोमा लागत बढेर ४ करोड पुगेको निर्माणकर्ता मुक्तिनाथमै जन्मथलो भएका सोनाम लामाले बताए । 'शाक्यमुनि बुद्धको जन्म नेपालको लुम्बिनीमा भएको हो', मूर्ति स्थापनाकर्ता लामा भन्छन्, 'तिनै बुद्धको मूर्ति मुक्तिनाथमा स्थापित गरेर नेपालको अग्लो स्थानबाट बुद्ध नेपालमा जन्मेको सन्देश विश्वलाई दिन खोजेका हौँ ।' सोनामको...

हिमाल नाघेर तिब्बतमा यसरी फैलियो बौद्ध धर्म

बज्रयानदेखि कालुग्पासम्मको यात्रा काठमाडौं – बौद्ध धर्म सबैभन्दा ढिला पुगेको ठाउँ तिब्बत हो।​ तिब्बतमा बौद्ध धर्म कसरी विस्तार भयो भन्नेबारे बुझ्न इस्वी संवत्‌को ७ औं शताब्दीदेखिका घटनाक्रम अध्ययन गर्नुपर्छ। ७ औं शताब्दीमा नेपालमा राजा अंशुवर्माले शासन गर्थे। हिमाल पारीका सबैभन्दा बलिया राजा श्रोङचेन गाम्पो थिए। उनले विभिन्न टुक्रामा रहेको तिब्बतलाई एकीकरण गरी ठूलो साम्राज्य खडा गरे। गाम्पो हिमाल काटेर दक्षिणतिर आए भने नेपाललाई पनि सुरक्षा खतरा छ भन्ने विश्लेषण गरी अंशुवर्माले उनीसँग वैवाहिक सम्बन्ध गाँस्ने योजना बनाए। गाम्पोसँग भृकुटीको विवाह उत्तरमा शक्तिशाली बन्दै गएको राज्यबाट हुनसक्ने सुरक्षा खतरा कम गर्न नेपाली राजकुमारी भृकुटीको विवाह उनै राजा गाम्पोसँग गरियो। विवाह गरी...

नेपालीले बनाए भूटानमा अग्लो पद्मसम्भव

विनयी स्वभावका राजकुमार शाक्यले भूटानमा विश्वकै अग्लो पद्मसम्भवको मूर्ति बनाएर नेपाली कलाको गौरव बढाएका छन्। राजकुमार शाक्य भूटानको डिजोङबाट पाँच वर्षमा नेपाल फर्किए। डिजोङमा उनले ४९ मिटर अग्लो र २५५ टन तौलको बौद्ध गुरु पद्मसम्भव (गुरु रिम्पोचे) को मूर्ति बनाउन १९ नेपाली, ३० बंगाली र आठ जना भूटानी कलाकार समूहको नेतृत्व गरे। काठमाडौं नजिकै फर्पिङको गुफामा आत्मज्ञान प्राप्त गरेका पद्मसम्भव ८औं शताब्दीमा दोस्रो बुद्धको रुपमा भूटानमा उदाएको मानिन्छ। भूटानी लामा खेन्पो कार्पोले थाइल्याण्ड, बर्मा र भारतका बुद्ध मूर्तिकारहरूलाई भेटिसकेपछि राजकुमारलाई यो जिम्मेवारी दिएका थिए। आफूले बनाएको दुई मिटर अग्लो भैरवको मुखौटा हेरेपछि खेन्पो कार्पोले यो प्रोजेक्ट जिम्मा दिएको राजकुमार बताउँछन्।...

कमलको फूलमा मुस्कुराईरहेका बज्रगुरू पद्मसम्भव

कमलको फूलमा आठ वर्षका झैं देखिने चामत्कारीक बालक जन्मिए जसलाई पद्मसम्भव भनियो। उनी लासहरूलाई आसन बनाई गम्भीर समाधिमा प्रवेश गरे। उनी मृतकहरूलाई चढाउन ल्याएका खानेकुरा खान्थे र शरीर छोप्न कात्रो प्रयोग गर्थे। समयसँगै उनले विनाशकारी शक्तिमाथि नियन्त्रण गर्न सक्ने ऋद्धिसिद्धि प्राप्त गरे। अनी उनको नाम वज्रगुरु रहन गयो। ... रगल भूमिमा उनले सर्वमित्र नाम गरेको पुरूषबाट देवभाषा संस्कृत र अरू भाषा गरी जम्मा ३६० वटा भाषा र ६४ वटा लिपि सिके। त्यसपछि उनले शिल्पविद्या र मृक्तिका शास्त्र पूर्णरुपले सिके र सबै कलामा निपूण भए। ... उनी आफूनी सहचरी मन्दारवाका साथमा हलेसी (मारतीका) आएका थिए। जहाँ उनले साधना गरेर अमरत्व प्राप्त...

अप्प दिपो भवः बुद्धको अन्तिम उपदेश

अन्ततः भगवान बुद्धले शरीर छाड्ने दिन आयो । यो खबर सुन्ने वित्तिकै चालीस वर्षदेखिसँगै बसेका शिष्यहरु रुन–कराउन थाले । खासगरी बुद्धका सबै भन्दा नजिक रहेर लामो समय बुद्धसँग हिडेका शिष्य आनन्द हायल कायल भए । पिडाले छटपटाउन थाले । उनी रुन थाले । बुद्धले विस्तारै आँखा खोल्दै भन्नुभयो– “नरोऊ । किन रोएको त्यसरी ?यतिका वर्षसम्म के तिमीले मलाई सुनेनौ ?” आनन्दले आँशु झार्दै भने–“प्रभु कसरी मन थामौं हजुरले हामीलाई छाडेर जाँदै हुनुहुन्छ । अब हाम्रो ज्योति निभ्दैछ । म यतिका वर्षसँग हजुरको साथमा छाँया जसरी रहें तर अझसम्म पनि ‘मुक्त’ हुन सकेको छैन । झन् हजुरले हामीलाई छाडेर गएपछि हाम्रो...

बुद्धको सच्चा उपदेश

एकपटक महात्मा बुद्ध आश्रममा शिष्य तथा दर्शनार्थीलाई प्रवचन दिँदै थिए । आश्रममा सयौँ शिष्य थिए । उनको दर्शनका लागि त्यहाँ उपस्थित दर्शनार्थीको संख्या पनि कम थिएन । बुद्धले आफ्नो प्रवचन टुंग्याएपछि सबै बिस्तारै त्यहाँबाट बिदा भए । उनका शिष्य पनि आआफ्नो वासस्थानतिर लागे । तीमध्ये एकजना शिष्य उनको अगाडि गए र भने, ‘भगवन्, आज मैले बाटामा एउटा भिखारीलाई भेटेँ । उसलाई आफूनजिक बोलाएर धेरै बेरसम्म उसलाई धर्मको शिक्षा दिएँ, प्रेरक उपदेश दिएँ । तर, त्यस मूर्खले त मेरो कुरामा पटक्कै ध्यान दिएन ।’ शिष्यको कुरा सुनेर बुद्ध मुसुक्क मुस्कुराए । उनले ती शिष्यलाई सो भिखारीलाई बोलाएर आश्रममा ल्याउन अह्राए । ती शिष्यले दौडँदै गएर गाउँमा ती भिखारीको खोजी गरे । एकैछिनमा...

पढौं गौतम बुद्धका अमृतवाणी (शाक्यमुनि बुद्धका ३४ तस्वीरसहित)

भगवान् गौतम बुद्ध बौद्ध धर्मका प्रणेता हुन् । अधिकांश बौद्ध परम्पराले उनीलाई हाम्रो कल्पका एक सम्यक सम्बुद्धको रूपमा मान्दछन् । बुद्धभन्नाले बोधिप्राप्त वा अन्तिम सत्यको साक्षात्कार गरेको महामानव बुझिन्छ । बुद्ध कहलाईनु अघि यिनको नाम सिद्धार्थ गौतम थियो । यिनीलाई शाक्य मुनि गौतम बुद्ध पनि भनिन्छ । उनले मानव जीवनलाई अर्थपूर्ण र उपयोगी बनाउने विभिन्न उपदेश दिएका छन् । त्यस्तै उपदेशमध्ये यी केहि उपदेश हुन् जसले तपाईको दृष्टिकोण नै फेरिदिनेछन्। १. सूर्य, चन्द्रमा र सत्यलाई कसैले लुकाउन सक्दैन । २. आफ्नो काम पुरा गर्नका लागि कहिल्यै पनि अरुमा निर्भर नहुनुहोस । ३. जसरी हावाले पहाडलाई हल्लाउन सक्दैन, त्यसरी नै तारिफ...