१४ सय वर्ष पुरानो शिलालेखले खाेलेकाे रहस्य, पाटन दरबारमा बौद्ध विहार भएको पुष्टि – Janata Live
  • Thursday, January 27, 2022

१४ सय वर्ष पुरानो शिलालेखले खाेलेकाे रहस्य, पाटन दरबारमा बौद्ध विहार भएको पुष्टि

  • जनता लाइभ
  • पुष ११, २०७८

१४ सय वर्ष पुरानो शिलालेखले खाेलेकाे रहस्य, पाटन दरबारमा बौद्ध विहार भएको पुष्टि

काठमाडौं– लिच्छवीकालमा हालको पाटन दरबार क्षेत्रमा बौद्ध विहार रहेको मानिन्छ । मल्लकालमा विहार विस्थापित गरी दरबार बनाइएको विश्वास छ । दरबार क्षेत्रमा हालै फेला परेको १४ सय वर्ष पुराना शिलालेखले इतिहासको यो तथ्य पुष्टि गरेको छ ।

लिच्छवीकालमा वृषदेवले बनाएको विहार राजा सिद्धिनरसिंह मल्लले आफ्नो दरबार विस्तार गर्दा अहिलेको रत्नाकर महाविहार रहेको स्थानमा सारिएको थियो ।

विहार भएको ठाउँमा केशवनारायण चोक निर्माण गरियो । बुधबार दरबार क्षेत्रमा फेला परेको १४ सय वर्ष पुरानो शिलालेखलाई दरबार क्षेत्रमा लिच्छविकालीन विहार थियो भन्ने तथ्य पुष्टि गर्ने बलियो प्रमाण मानिएको छ ।

ढलको खाडल खन्ने क्रममा भीमसेन मन्दिर अगाडि बौद्ध विहार उल्लेख भएको महासामन्त अंशुवर्माको शिलापत्र प्राप्त भएको हो । ६ फिट लामो अभिलेखमा बौद्ध धम्मचक्र र श्रावक मृग कुँदिएको छ । लिच्छवी संवत् ५३६ ज्येष्ठ मासे शुक्ल पक्ष प्रष्ट अभिलेखमा वृषदेव कारितक भनेर राजा बृषदेवले राजविहार बनाएको उल्लेख छ ।

१५ पंक्ति पाठ रहेको अभिलेखमा लिच्छवी लिपि र प्रौढ संस्कृत भाषा प्रयोग भएको छ । अभिलेखमा रहेको लिपिको प्रतिलिपी उतार्दै लिपिविज्ञ श्यामसुन्दर राजवंशीले शिलालेखको प्रारम्भिक अनुसन्धानबाटै दरबार क्षेत्रमा बौद्ध विहार रहेको पुष्टि भएको दाबी गर्नुभयो ।

राजा मानदेवका जिजुबुवा लिच्छवी राजा वृषदेव बौद्ध धर्मका अनुयायी भएको र काठमाडौं उपत्यकाका विभिन्न ठाउँमा बौद्ध चैत्य तथा विहार निर्माण गराएको इतिहास छ । शिलालेखमा योग्रङ्ग्राम र अन्तिम पंक्तिमा दूतक कुमारामात्य चन्द्रजीव नाम उल्लेख भएको छ ।

पुरातत्वविद् प्रकाश दर्नाल शिलालेख पुरातात्विक र ऐतिहासिक रुपमा निकै महत्वपूर्ण भएकोले गहन अध्ययनका साथै सुरक्षित राख्नुपर्ने बताउनुहुन्छ ।

यसले नेपालको लिच्छवीकालिन बौद्ध इतिहासलाई नयाँ मोड दिने लिपिविज्ञ राजवंशीको दावी छ । विज्ञ टोलीले शिलालेख पाटन संग्रहालयमा राखेको छ ।

यो सामान्य शिलालेख मात्र नभएर इतिहासको साक्षी हो । यसले थुप्रै अनुत्तरित प्रश्नको उत्तर दिने सामर्थ्य राख्ने भएकाले सुक्ष्म अध्ययन हुन जरुरी छ । ताकी भावी पुस्ताले नासोका रूपमा ग्रहण गर्न सकुन् । नरेन्द्र मानन्धर/ईमेजखबरबाट

Loading...
Loading...
Loading...

बुधबार चम्किँदैछ यी ३ राशिको भाग्य, तपाईंको कुन ? हेर्नुहोस् राशिफल

मेष (चु, चे, चो, ला, लि, लु, ले, लो, अ) –दाम्पत्य सम्बन्धमा सुमधुरताको प्राप्ति हुनेछ । सुरुमा घरपरिवारका सदस्य र...

आज सोमबार, राम्रो छ यी ६ राशिका व्यक्तिको भाग्य, हेर्नुहोस् दैनिक राशिफल

मेष (चु, चे, चो, ला, लि, लु, ले, लो, अ) –मिष्टान्न भोजनको अवसर मिल्नेछ, तर आहारविहारमा विशेष सतर्क रहनु राम्रो...

आज आईतबार, निकै राम्रो छ यी राशिको भाग्य, हेर्नुहोस् दैनिक राशिफल

मेष (चु, चे, चो, ला, लि, लु, ले, लो, अ) –रकम तथा भौतिक साधन जुट्नाले दिगो फाइदा हुने काम प्रारम्भ...

आज बिहीबार, निकै राम्रो छ यी राशिको भाग्य, हेर्नुहोस् दैनिक राशिफल

मेष (चु, चे, चो, ला, लि, लु, ले, लो, अ) –ज्ञान, बुद्धि र विवेकलाई प्रयोग गर्न सके लाभ हुनेछ ।...

बुधबार चम्किँदैछ यी ३ राशिको भाग्य, तपाईंको कुन ? हेर्नुहोस् राशिफल

मेष (चु, चे, चो, ला, लि, लु, ले, लो, अ) –प्रभावशाली र ठूला मानिसको सहयोग जुटाउन सकिन्छ । आमाको सहयोगबाट...

आज मंगलबार, निकै राम्रो छ यी राशिको भाग्य, हेर्नुहोस् दैनिक राशिफल

मेष (चु, चे, चो, ला, लि, लु, ले, लो, अ) –आफन्त, सहयोगी र मित्रवर्गको सहयोगले महत्त्वपूर्ण कार्य सम्पन्न हुनसक्छ ।...

आज सोमबार, राम्रो छ यी ४ राशिका व्यक्तिको भाग्य, हेर्नुहोस् दैनिक राशिफल

मेष (चु, चे, चो, ला, लि, लु, ले, लो, अ) –राम्रो/नराम्रो दुबैखाले समाचार सुन्न पाउनु हुनेछ । व्यापारिक वा दैनिक...

आज आईतबार, निकै राम्रो छ यी राशिको भाग्य, हेर्नुहोस् दैनिक राशिफल

मेष (चु, चे, चो, ला, लि, लु, ले, लो, अ) –सामाजिक काममा दौडधूप हुनसक्छ र धार्मिक/सामाजिक क्षेत्रबाट सम्मानित हुने अवसर...